مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره بهروان

هوش تعاملی سازه‌ای جدید برای زندگی پویا و کارآمد

هوش تعاملی Interactive intelligence

امیر لطفی حقیقت

چرا برخی از افراد در موقعيت‌های ناآشنا و غريب مؤثر و موفق‌تر از سايرين عمل می‌كنند و قادرند ارتباط مؤثر با افراد برقرار كنند؟

افراد از نظر قابليت درک و شناخت موقعيت‌های ناآشنا و تعامل با افراد غربيه يكسان عمل نمی‌كنند. برخی زمانی كه اندکی از محيط زندگی و خرده فرهنگ خود دور می‌شوند، دچار اضطراب، استرس و ناسازگاری می‌شوند. در مقابل، برخی از افراد چنان رفتار می‌كنند كه گویی سالهاست با آن افراد ناآشنا و خرده فرهنگ‌شان خو گرفته‌اند. ارتباط عبارت است از فراگرد انتقال پيام از سوى فرستنده براى گيرنده مشروط بر آنکه در گيرندهٔ پيام مشابهت معنى با معنى موردنظر فرستنده پيام ايجاد شود. بدين ترتيب تا حدودی مفهوم هوش تعاملی قابل درک می‌شود.

هوش تعاملی ناظر بر معانی مختلفی است كه می‌تواند به منزله تكميل كننده يكديگر تلقی شوند. هوش تعاملی به منظور قابليت فردی برای انتقال معانی ذهنی به ديگران، درک معانی ذهنی ديگران كه در نمادهای مختلف ارتباط كلامی و غير كلامی قرار دارند، عمل به لحاظ ارتباطی كارآمد، در زمينه‌های گوناگون يا در محيط‌های ناآشنا و متعدد تعريف می‌شود. به عبارت ديگر، هوش تعاملی بررسی می‌كند چگونه فردی می‌تواند زمانی كه در یک محيط ناآشنا و مردمانی جديد، محيطی كه فرد از امكانات و مهارت‌های آنها شناختی ندارد، خود را وفق دهد و معانی ذهنی ديگران را به خوبی درک كند و بتواند معانی ذهنی خود را به درستی انتقال دهد. هوش تعاملی نوعی هوش است كه بر روی توانایی برای درک، استدلال و رفتار مبتنی بر معانی ذهنی مخاطب و ايجاد اشتراک معنایی با ديگران در محيط‌های غريب و ناآشنا، متمركز می‌شود.

عامل شناختی هوش تعاملی ناظر است بر دانش درونی كه با اين فرآيند و استدلال اطلاعات و معانی مستتر در آنها، سر و كار دارد. هوش تعاملی شناختی، آگاهی داشتن از تفاوت‌های ميان افراد را با توجه به ابعاد اساسی عمومی و نقشه‌های ذهنی و شناختی فرد نشان می‌دهد. جنبه شناختی هوش تعاملی مشتمل بر شناخت دستور زبان‌های كلامی و غيركلامی، هنجارهای اجتماعی، باورها و عقايد مذهبی، ارزش‌های زيبایی شناختی و زبان بدن است. عامل هوش كنشی و رفتاری ناظر است بر آشكار كننده بيرونی؛ یعنی آنچه كه افراد بدون دقت و درک لازم و به صورت عادت، انجام می‌دهند. افرادی با سطح بالای هوش تعاملی رفتاری می‌توانند دارای یک روش مناسب با زمينه‌های تعاملی گوناگون در خصوص كنش‌هایی نظير ارتباط مبتني بر نمادهای كلامی و غيركلامی باشند. اين رفتار قابليت فرد برای سازگاری با آن دسته از رفتارهای كلامی و غيركلامی را در بر می‌گيرد كه برای برخورد با افراد و محيط‌های ناآشنا مناسب هستند. كنش هوش تعاملی مجموعه‌ای از پاسخ‌های رفتاری انعطاف‌پذيری را شامل می‌شوند كه در شرايط متنوع و متكثر به كار می‌آيند و متناسب با یک ارتباط منحصر به فرد از قابليت تعديل و اصلاح برخوردارند.

عامل انگيزشی اشاره به معانی مبتنی بر هنجارها، ارزش‌ها، اهداف و انتظارات ديگران دارد. افرادی با سطح بالای هوش تعاملی انگيزشی، توانایی درک و سازگاری در حيطه زمينه تعاملی نو، به علت تمايل فطری خود به انجام چنين فعاليت هایی را دارند. اين عامل بيانگر علاقه فرد به تعامل با افراد تازه و ناآشنا با هنجارها و خرده فرهنگ‌های مختلف است. اين انگيزه شامل ارزش درونی افراد برای تعاملات در شرايط جديد و اعتماد به نفسی است كه به فرد اجازه می‌دهد، در اين موقعيت ها به صورت اثر بخش، عمل كند. این سازه توسط اینجانب در سال ۱۳۸۹ برای اولین بار ساخته و استانداردسازی شد و قابلیت استفاده در حوزه های آموزشی، سازمانی، شغلی و همچنین ابزار مناسبی در رواندرمانی، زوج درمانی و خانواده درمانی می باشد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده − پنج =