مرکز خدمات روانشناسی و مشاوره بهروان

هوش تعاملی سازه‌ای جدید برای زندگی پویا و کارآمد

هوش تعاملی Interactive intelligence

امیر لطفی حقیقت

چرا برخی از افراد در موقعیت‌های ناآشنا و غریب مؤثر و موفق‌تر از سایرین عمل می‌کنند و قادرند ارتباط مؤثر با افراد برقرار کنند؟

افراد از نظر قابلیت درک و شناخت موقعیت‌های ناآشنا و تعامل با افراد غربیه یکسان عمل نمی‌کنند. برخی زمانی که اندکی از محیط زندگی و خرده فرهنگ خود دور می‌شوند، دچار اضطراب، استرس و ناسازگاری می‌شوند. در مقابل، برخی از افراد چنان رفتار می‌کنند که گویی سالهاست با آن افراد ناآشنا و خرده فرهنگ‌شان خو گرفته‌اند. ارتباط عبارت است از فراگرد انتقال پیام از سوى فرستنده براى گیرنده مشروط بر آنکه در گیرندهٔ پیام مشابهت معنى با معنى موردنظر فرستنده پیام ایجاد شود. بدین ترتیب تا حدودی مفهوم هوش تعاملی قابل درک می‌شود.

هوش تعاملی ناظر بر معانی مختلفی است که می‌تواند به منزله تکمیل کننده یکدیگر تلقی شوند. هوش تعاملی به منظور قابلیت فردی برای انتقال معانی ذهنی به دیگران، درک معانی ذهنی دیگران که در نمادهای مختلف ارتباط کلامی و غیر کلامی قرار دارند، عمل به لحاظ ارتباطی کارآمد، در زمینه‌های گوناگون یا در محیط‌های ناآشنا و متعدد تعریف می‌شود. به عبارت دیگر، هوش تعاملی بررسی می‌کند چگونه فردی می‌تواند زمانی که در یک محیط ناآشنا و مردمانی جدید، محیطی که فرد از امکانات و مهارت‌های آنها شناختی ندارد، خود را وفق دهد و معانی ذهنی دیگران را به خوبی درک کند و بتواند معانی ذهنی خود را به درستی انتقال دهد. هوش تعاملی نوعی هوش است که بر روی توانایی برای درک، استدلال و رفتار مبتنی بر معانی ذهنی مخاطب و ایجاد اشتراک معنایی با دیگران در محیط‌های غریب و ناآشنا، متمرکز می‌شود.

عامل شناختی هوش تعاملی ناظر است بر دانش درونی که با این فرآیند و استدلال اطلاعات و معانی مستتر در آنها، سر و کار دارد. هوش تعاملی شناختی، آگاهی داشتن از تفاوت‌های میان افراد را با توجه به ابعاد اساسی عمومی و نقشه‌های ذهنی و شناختی فرد نشان می‌دهد. جنبه شناختی هوش تعاملی مشتمل بر شناخت دستور زبان‌های کلامی و غیرکلامی، هنجارهای اجتماعی، باورها و عقاید مذهبی، ارزش‌های زیبایی شناختی و زبان بدن است. عامل هوش کنشی و رفتاری ناظر است بر آشکار کننده بیرونی؛ یعنی آنچه که افراد بدون دقت و درک لازم و به صورت عادت، انجام می‌دهند. افرادی با سطح بالای هوش تعاملی رفتاری می‌توانند دارای یک روش مناسب با زمینه‌های تعاملی گوناگون در خصوص کنش‌هایی نظیر ارتباط مبتنی بر نمادهای کلامی و غیرکلامی باشند. این رفتار قابلیت فرد برای سازگاری با آن دسته از رفتارهای کلامی و غیرکلامی را در بر می‌گیرد که برای برخورد با افراد و محیط‌های ناآشنا مناسب هستند. کنش هوش تعاملی مجموعه‌ای از پاسخ‌های رفتاری انعطاف‌پذیری را شامل می‌شوند که در شرایط متنوع و متکثر به کار می‌آیند و متناسب با یک ارتباط منحصر به فرد از قابلیت تعدیل و اصلاح برخوردارند.

عامل انگیزشی اشاره به معانی مبتنی بر هنجارها، ارزش‌ها، اهداف و انتظارات دیگران دارد. افرادی با سطح بالای هوش تعاملی انگیزشی، توانایی درک و سازگاری در حیطه زمینه تعاملی نو، به علت تمایل فطری خود به انجام چنین فعالیت هایی را دارند. این عامل بیانگر علاقه فرد به تعامل با افراد تازه و ناآشنا با هنجارها و خرده فرهنگ‌های مختلف است. این انگیزه شامل ارزش درونی افراد برای تعاملات در شرایط جدید و اعتماد به نفسی است که به فرد اجازه می‌دهد، در این موقعیت ها به صورت اثر بخش، عمل کند. این سازه توسط اینجانب در سال ۱۳۸۹ برای اولین بار ساخته و استانداردسازی شد و قابلیت استفاده در حوزه های آموزشی، سازمانی، شغلی و همچنین ابزار مناسبی در رواندرمانی، زوج درمانی و خانواده درمانی می باشد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده + هفده =